Peperangan berskala besar di Timur Tengah yang tercetus pada penghujung Februari lalu bukan sekadar menggoncang kestabilan geopolitik dunia, malah membuka lembaran baharu dalam sejarah peperangan moden apabila kecerdasan buatan (Artificial Intelligence – AI) muncul sebagai senjata strategik utama.
Konflik ini menandakan perubahan paradigma peperangan global daripada dominasi kekuatan ketenteraan fizikal kepada persaingan teknologi, data dan algoritma. Dalam konteks tersebut, Malaysia tidak terkecuali daripada menerima tempiasnya sama ada daripada sudut ekonomi, keselamatan mahupun kestabilan sosial.
Kronologi konflik yang mencetuskan ketegangan global
Konflik bermula pada 28 Februari lalu apabila gabungan Amerika Syarikat dan Israel melancarkan serangan terhadap Iran dengan menyasarkan beberapa kemudahan strategik termasuk kompleks nuklear Natanz. Tindakan itu mencetuskan tindak balas segera Iran melalui penggunaan dron kamikaze serta peluru berpandu hipersonik.
Serangan balas itu meningkatkan ketegangan di Selat Hormuz iaitu laluan perdagangan tenaga paling kritikal dunia yang mengendalikan sebahagian besar eksport minyak global. Sebarang gangguan di kawasan ini berpotensi memberi kesan langsung kepada kestabilan ekonomi antarabangsa termasuk negara pengimport tenaga seperti Malaysia.
AI mengubah dinamika peperangan moden
Konflik Timur Tengah 2026 memperlihatkan penggunaan AI secara meluas dalam pelbagai dimensi operasi ketenteraan termasuk sistem senjata autonomi, analisis ramalan strategik dan peperangan maklumat.
Berdasarkan laporan Strategi Pemerkasaan Pertahanan Nasional Melalui Integrasi Kecerdasan Buatan, kuasa besar dunia kini beralih kepada doktrin AI-first warfighting force, iaitu pendekatan yang memanfaatkan algoritma bagi mempercepatkan rantaian keputusan daripada pengesanan ancaman hingga pelaksanaan serangan.
Pengalaman konflik di Ukraine dan Asia Selatan sebelum ini turut menunjukkan bagaimana AI memainkan peranan penting melalui pengecaman wajah serta pengesanan sasaran automatik, navigasi dron dalam persekitaran gangguan elektronik dan analisis maklumat terbuka (OSINT) bagi menangkis penyebaran maklumat palsu.
Perubahan ini menjadikan data sebagai aset strategik baharu sekali gus mengurangkan kebergantungan terhadap kekuatan ketenteraan konvensional semata-mata.
Projek Pace-Setting: Strategi teknologi Amerika Syarikat
Keupayaan Amerika Syarikat dalam konflik moden banyak disokong oleh pelaksanaan tujuh Projek Pace-Setting (PSP), iaitu inisiatif berfokus tinggi dengan garis masa pembangunan yang agresif dan pemantauan kemajuan secara berkala oleh kepimpinan tertinggi pertahanan negara itu. Antara projek utama termasuk:
1) Swarm Forge – pembangunan sistem autonomi berkumpulan bagi operasi peperangan massa.
2) Agent Network – pembangunan ejen AI untuk menyokong keputusan ketenteraan dari peringkat perancangan hingga pelaksanaan operasi.
3) Ender’s Foundry – simulasi dan latihan berasaskan AI bagi mempercepat pembangunan strategi tempur.
4) Open Arsenal – menukar data kepintaran teknologi kepada keupayaan senjata dalam tempoh masa singkat.
5) Project Grant – pendekatan pencegahan dinamik melalui keputusan strategik berasaskan analitik AI.
Pendekatan ini menunjukkan peperangan masa hadapan bukan lagi bergantung kepada jumlah tentera, tetapi kepada kelajuan pemprosesan maklumat dan keupayaan membuat keputusan secara autonomi.
Implikasi strategik kepada Malaysia
Dalam landskap keselamatan baharu ini, Malaysia perlu memperkukuh kesiapsiagaan nasional dengan membangunkan keupayaan AI dan Cyber Force secara lebih sistematik.
Teknologi AI berpotensi dimanfaatkan dalam pelbagai sektor strategik negara, antaranya pengawasan maritim di Laut China Selatan, kawalan sempadan pintar melalui teknologi pengecaman wajah, logistik autonomi dan penyelenggaraan ramalan aset, pengurusan bencana serta operasi bantuan kemanusiaan.
Selain itu, penggunaan AI bagi memantau sentimen media sosial juga penting untuk mengekang penyebaran maklumat palsu yang boleh menggugat kestabilan ekonomi dan keharmonian masyarakat.
Kesan ekonomi dan sentimen global
Konflik ini turut mencetuskan semula sentimen boikot terhadap syarikat yang dikaitkan dengan sokongan kepada Israel. Pengalaman terdahulu menunjukkan sektor makanan dan minuman tempatan antara yang paling terkesan sekali gus memberi implikasi kepada peluang pekerjaan domestik.
Pada masa sama, penganalisis strategik menjangkakan harga minyak mentah dunia berpotensi melonjak akibat ‘premium risiko geopolitik’. Kenaikan harga ini boleh mengubah unjuran lebihan bekalan minyak global bagi 2026.
Langkah kerajaan Malaysia memperkukuh pelaksanaan subsidi bersasar BUDI95 dilihat sebagai tindakan proaktif dalam menghadapi ketidaktentuan tersebut. Sistem pengesahan MyKad memastikan hanya warganegara layak menikmati subsidi petrol RON95, sekali gus mengawal beban fiskal negara yang diunjurkan boleh melebihi RM21 bilion tanpa mekanisme kawalan berkenaan.
Malaysia di persimpangan era AI
Konflik Timur Tengah 2026 membuktikan peperangan moden bukan lagi sekadar pertembungan senjata, tetapi persaingan algoritma, data dan keupayaan teknologi.
Dalam dunia yang semakin tidak menentu, Malaysia kini berada di persimpangan penting sama ada menjadi pemerhati kepada perubahan global atau muncul sebagai negara berdaya tahan yang memanfaatkan AI bagi memperkukuh kedaulatan, keselamatan dan daya saing ekonomi.
Era peperangan baharu telah bermula, dan masa depan negara bergantung kepada sejauh mana kesiapsiagaan teknologi dibina hari ini.
Penulis Pensyarah Kanan, Fakulti Komputeran dan Meta-Teknologi, Universiti Pendidikan Sultan Idris (UPSI)
© New Straits Times Press (M) Bhd
