Persoalan utama dalam menilai Belanjawan 2027 ialah sejauh mana dasar ekonomi negara benar-benar meningkatkan kemampuan rakyat menjalani kehidupan yang bermaruah. Ukuran kejayaan sesebuah belanjawan tidak boleh terbatas pada kadar pertumbuhan KDNK, jumlah peruntukan kerajaan, peningkatan hasil negara atau angka bantuan yang diumumkan. Ukuran yang lebih dekat dengan kehidupan rakyat ialah berapa banyak pendapatan yang masih tinggal selepas semua keperluan asas keluarga dipenuhi.
Rakyat bekerja setiap hari untuk mencari nafkah, tetapi semakin ramai berhadapan dengan persoalan yang meresahkan: mengapa pendapatan yang diperoleh masih terasa tidak mencukupi? Gaji masuk setiap bulan, namun sebahagian besarnya segera digunakan untuk membayar sewa atau pinjaman rumah, ansuran kenderaan, makanan, bil utiliti, pengangkutan, pendidikan anak-anak dan keperluan kesihatan. Simpanan semakin sukar dibina, manakala kecemasan kecil pun boleh menggugat kedudukan kewangan sesebuah keluarga.
Inilah realiti yang perlu diberikan perhatian serius oleh kerajaan. Pendapatan nominal boleh meningkat, tetapi kesejahteraan rakyat tidak semestinya bertambah jika kenaikan kos kehidupan menghakis kuasa beli mereka.
Memuatkan artikel berkaitan…
1. Bantuan kerajaan perlu melindungi kuasa beli secara berterusan
Peningkatan peruntukan Sumbangan Tunai Rahmah (STR) dan Sumbangan Asas Rahmah (SARA), seperti yang dinyatakan dalam laporan mengenai Belanjawan 2027, merupakan usaha membantu golongan yang memerlukan. Bantuan bersasar boleh mengurangkan tekanan kewangan isi rumah, khususnya keluarga berpendapatan rendah yang membelanjakan sebahagian besar pendapatan untuk makanan dan keperluan asas.
Namun, kita perlu melihat bantuan ini dalam konteks yang lebih luas. Bantuan tunai atau kredit pembelian barangan asas boleh melegakan tekanan untuk sementara waktu, tetapi ia tidak menyelesaikan masalah jika kos makanan, sewa rumah, pengangkutan dan perkhidmatan penting terus meningkat lebih cepat daripada pendapatan.
Kerajaan perlu mengukur keberkesanan bantuan berdasarkan perubahan kemampuan sebenar keluarga membeli barangan keperluan, membayar bil, menampung pendidikan anak-anak dan membina simpanan kecemasan.
Jika jumlah bantuan meningkat tetapi keluarga masih terpaksa mengurangkan pembelian makanan berkhasiat, menangguhkan rawatan atau berhutang untuk menampung perbelanjaan bulanan, dasar tersebut perlu dinilai semula.
Kita memerlukan sistem bantuan yang responsif terhadap perubahan kos kehidupan, dengan penilaian berkala berdasarkan data perbelanjaan isi rumah dan keadaan sebenar kumpulan sasaran.
2. Gaji minimum perlu dinilai bersama kos kehidupan
Kenaikan gaji minimum yang diumumkan dalam Belanjawan 2027, seperti dilaporkan oleh Utusan Malaysia, membawa harapan kepada pekerja berpendapatan rendah. Namun, pelaksanaan kenaikan gaji perlu disertai strategi yang memastikan peningkatan pendapatan benar-benar menghasilkan peningkatan taraf hidup.
Kita tidak boleh menganggap bahawa seseorang pekerja sudah mampu hidup dengan selesa hanya kerana menerima gaji minimum yang lebih tinggi. Keperluan seorang pekerja bujang berbeza daripada pekerja yang menanggung pasangan, tiga orang anak dan ibu bapa yang uzur. Kos kehidupan di pusat bandar juga berbeza daripada kos kehidupan di kawasan luar bandar.
Oleh itu, Malaysia perlu memperkukuh kajian tentang pendapatan kehidupan wajar (living wage), iaitu tahap pendapatan yang membolehkan seseorang atau sesebuah keluarga memenuhi keperluan asas dengan bermaruah, mengambil kira lokasi, saiz isi rumah dan tanggungan.
Gaji minimum menetapkan paras perlindungan asas di sisi undang-undang, manakala konsep pendapatan kehidupan wajar membantu menentukan sama ada pendapatan tersebut memadai untuk menjalani kehidupan yang munasabah.
Kedua-dua pendekatan perlu bergerak seiring. Dasar gaji yang baik mesti melindungi pekerja, meningkatkan produktiviti dan memberi ruang kepada perusahaan kecil menyesuaikan operasi tanpa memindahkan keseluruhan beban penyesuaian kepada pekerja.
Kerajaan perlu membantu perusahaan mikro, kecil dan sederhana meningkatkan produktiviti melalui latihan, teknologi, akses pasaran dan pembiayaan yang sesuai. Pada masa yang sama, penguatkuasaan gaji minimum perlu dipertingkatkan supaya kenaikan yang diumumkan benar-benar sampai kepada pekerja yang berhak.
3. Golongan M40 juga berhadapan tekanan kewangan
Tanggapan bahawa golongan M40 berada dalam keadaan selesa perlu dinilai secara lebih berhati-hati. Pendapatan kasar yang sederhana tidak semestinya menggambarkan jumlah wang yang boleh digunakan oleh sesebuah keluarga.
Ramai keluarga dalam kumpulan ini menanggung pinjaman perumahan jangka panjang, ansuran kenderaan, kos pendidikan anak-anak, penjagaan ibu bapa, perlindungan kesihatan dan simpanan persaraan. Mereka mungkin tidak memenuhi syarat untuk sesetengah bantuan, tetapi pada masa yang sama mempunyai ruang kewangan yang semakin sempit.
Golongan ini juga penting dalam struktur ekonomi negara kerana mereka terdiri daripada pekerja mahir, guru, kakitangan profesional, penjawat awam, pengusaha kecil dan tenaga kerja yang menyumbang kepada produktiviti negara.
Jika pendapatan boleh guna mereka semakin terhakis, kesannya akan dirasai dalam perbelanjaan domestik, simpanan keluarga, pembelian rumah dan keupayaan melabur dalam pendidikan anak-anak.
Dasar awam perlu mengambil kira perbezaan sebenar antara isi rumah. Pendekatan yang terlalu bergantung pada kategori pendapatan kasar mungkin gagal mengenal pasti keluarga yang mempunyai tanggungan tinggi atau tinggal di kawasan berkos tinggi.
Kita memerlukan penilaian yang lebih teliti terhadap pendapatan boleh guna selepas komitmen asas, tanpa mengabaikan keperluan golongan miskin tegar dan B40.
4. Harga barangan mesti menjadi medan utama dasar ekonomi
Persoalan kuasa beli tidak boleh diserahkan kepada dasar gaji dan bantuan sahaja. Harga barangan serta perkhidmatan juga perlu ditangani melalui langkah yang tersusun.
Kenaikan harga yang berterusan memberi kesan kumulatif. Peningkatan kecil pada harga beras, ayam, telur, sayur-sayuran, minyak masak, tambang pengangkutan dan sewa rumah boleh menjadi beban besar apabila berlaku serentak.
Kerajaan perlu memperkukuh pemantauan rantaian bekalan, mengurangkan ketirisan, memperbaiki sistem pengedaran, mengekang pencatutan dan meningkatkan ketelusan harga. Tindakan penguatkuasaan perlu disasarkan kepada pelanggaran yang dapat dibuktikan, sementara peniaga yang mematuhi peraturan perlu dibantu mengurangkan kos operasi yang munasabah.
Pada masa yang sama, dasar mengawal harga tidak boleh mengabaikan punca sebenar kenaikan kos. Jika kos pengeluaran, logistik, sewaan dan pergantungan kepada bahan import tidak ditangani, tekanan harga akan terus berulang.
Kita perlu membina ekonomi yang lebih cekap, dengan persaingan yang sihat, pasaran yang telus dan perlindungan pengguna yang berkesan.
5. Kedaulatan makanan ialah sebahagian daripada perlindungan kuasa beli
Satu perkara yang perlu diberikan perhatian lebih besar ialah hubungan antara keselamatan makanan negara dengan kemampuan rakyat membeli makanan.
Malaysia perlu mengurangkan kerentanan terhadap kejutan harga antarabangsa melalui pengukuhan pengeluaran makanan tempatan, sokongan kepada petani dan penternak, pemodenan pertanian, pembangunan rantaian sejuk serta pengurangan pembaziran makanan.
Apabila negara terlalu bergantung kepada import bagi barangan strategik, perubahan nilai ringgit, gangguan perdagangan, konflik geopolitik dan kenaikan kos penghantaran boleh meningkatkan harga yang akhirnya ditanggung pengguna.
Pelaburan dalam pengeluaran tempatan tidak boleh diukur berdasarkan jumlah pengeluaran semata-mata. Kita perlu memastikan bahawa hasil peningkatan produktiviti turut memberikan manfaat kepada pengguna melalui bekalan yang stabil dan harga yang lebih munasabah.
Pada masa yang sama, petani, penternak dan nelayan mesti menerima pulangan yang adil. Pengguna tidak seharusnya dibebani harga tinggi, manakala pengeluar pula terus menerima pendapatan yang rendah. Sistem rantaian bekalan perlu diperbaiki supaya nilai ekonomi diagihkan dengan lebih seimbang.
Inilah kepentingan dasar sekuriti makanan yang menghubungkan kepentingan pengeluar dengan hak pengguna.
6. Jangan biarkan hutang isi rumah menjadi jalan keluar kepada kekurangan pendapatan
Apabila pendapatan tidak mencukupi untuk menampung kos kehidupan, sesetengah keluarga terpaksa bergantung pada kad kredit, pinjaman peribadi atau kemudahan pembiayaan lain untuk memenuhi keperluan harian.
Hutang bukan semestinya petanda pengurusan kewangan yang lemah. Dalam banyak keadaan, ia boleh menjadi kesan daripada jurang antara pendapatan dengan kos keperluan asas. Namun, pergantungan yang berpanjangan kepada hutang berisiko menyebabkan keluarga kehilangan keupayaan menghadapi kecemasan dan membina aset.
Kerajaan perlu memperluas pendidikan kewangan, khidmat nasihat hutang dan akses kepada pembiayaan yang bertanggungjawab. Perlindungan pengguna kewangan juga mesti diperkukuh supaya masyarakat memahami kos pembiayaan, risiko tunggakan dan kesan komitmen jangka panjang.
Walau bagaimanapun, penyelesaian sebenar tidak boleh meletakkan seluruh tanggungjawab kepada individu untuk berjimat. Pendidikan kewangan perlu berjalan bersama dasar pendapatan yang munasabah, kos perumahan yang terkawal, perkhidmatan awam yang berkualiti dan peluang pekerjaan yang lebih baik.
Keluarga memerlukan ruang untuk merancang masa depan, bukan sekadar berusaha menutup kekurangan pada hujung setiap bulan.
7. Ukur kejayaan belanjawan melalui perubahan kehidupan rakyat
Belanjawan 2027 perlu disertai mekanisme pemantauan yang jelas untuk menentukan sama ada dasar yang diumumkan benar-benar memberikan kesan kepada rakyat.
Antara petunjuk yang wajar dinilai ialah perubahan pendapatan boleh guna selepas mengambil kira inflasi, peratus pendapatan yang digunakan untuk makanan dan tempat tinggal, kemampuan membeli rumah, tahap simpanan kecemasan, kadar tunggakan hutang isi rumah dan perubahan perbelanjaan bagi keperluan kesihatan serta pendidikan.
Data tersebut perlu dipecahkan mengikut kumpulan pendapatan, lokasi, saiz isi rumah dan jumlah tanggungan. Purata nasional semata-mata mungkin menyembunyikan kesukaran yang dialami oleh keluarga tertentu.
Kerajaan juga perlu menerbitkan penilaian berkala yang menerangkan siapa yang mendapat manfaat, kumpulan mana yang masih tertekan dan apakah penyesuaian dasar yang diperlukan.
Pendekatan ini akan menjadikan belanjawan sebagai instrumen yang boleh dinilai berdasarkan hasil, bukan sekadar pengumuman peruntukan.
8. Ekonomi yang adil mesti menghubungkan pertumbuhan dengan maruah manusia
Dari perspektif ekonomi berteraskan kesejahteraan, pertumbuhan negara sepatutnya memperluas keupayaan rakyat memenuhi keperluan hidup, meningkatkan ilmu, menjaga kesihatan dan membina masa depan keluarga.
Dalam Islam, prinsip keadilan ekonomi menuntut supaya kekayaan tidak beredar dalam kalangan golongan tertentu sahaja. Allah SWT berfirman:
كَيْ لَا يَكُونَ دُولَةً بَيْنَ الْأَغْنِيَاءِ مِنْكُمْ
Maksudnya: “Supaya harta itu tidak hanya beredar antara orang-orang kaya dalam kalangan kamu.” (Surah al-Hasyr, 59:7)
Ayat ini mengingatkan kita bahawa pengurusan ekonomi perlu memberikan perhatian kepada pengagihan manfaat dan mengelakkan pemusatan kekayaan yang mengabaikan masyarakat luas.
Prinsip tersebut tidak bermakna usaha, pelaburan atau keuntungan perlu disekat. Sebaliknya, pertumbuhan ekonomi mesti disertai peluang yang lebih adil, pekerjaan yang bermaruah, perlindungan kepada golongan rentan dan sistem pasaran yang tidak menindas pengguna.
Keuntungan perniagaan penting untuk menggerakkan ekonomi. Namun, keuntungan yang mampan perlu dibina bersama pekerja yang menerima pendapatan munasabah dan pengguna yang mempunyai kemampuan membeli barangan serta perkhidmatan.
Kita mahu sebuah ekonomi yang produktif dan berdaya saing, tetapi pada masa yang sama memastikan keluarga tidak kehilangan maruah hanya kerana pendapatan mereka tidak mampu mengejar kos kehidupan.
9. Cadangan tindakan kepada kerajaan
Berdasarkan pertimbangan tersebut, saya mengemukakan beberapa keutamaan dasar:
Pertama , kerajaan perlu membangunkan kerangka pemantauan kuasa beli isi rumah yang menggabungkan data pendapatan, inflasi, perbelanjaan asas dan tanggungan keluarga.
Kedua , bantuan STR dan SARA perlu dinilai secara berkala berdasarkan kos sebenar keperluan asas, dengan mekanisme semakan yang telus dan bersasar.
Ketiga , dasar gaji minimum perlu disokong oleh agenda pendapatan kehidupan wajar, peningkatan produktiviti dan penguatkuasaan yang berkesan.
Keempat , kerajaan perlu memperkukuh persaingan pasaran, penguatkuasaan terhadap pencatutan, pemantauan rantaian bekalan dan perlindungan pengguna.
Kelima , agenda perumahan mampu milik, pengangkutan awam, penjagaan kesihatan dan pendidikan perlu dilihat sebagai sebahagian daripada dasar meningkatkan pendapatan boleh guna rakyat.
Keenam , pengukuhan pengeluaran makanan tempatan perlu diberikan keutamaan supaya bekalan strategik lebih stabil dan rakyat kurang terdedah kepada kejutan harga import.
Ketujuh , penilaian Belanjawan 2027 perlu diterbitkan secara berkala, dengan petunjuk yang boleh diukur dan maklumat yang membolehkan rakyat menilai keberkesanan pelaksanaannya.
Rakyat perlu merasai hasil pembangunan
Belanjawan 2027 membuka ruang untuk memperbaiki kedudukan ekonomi rakyat. Namun, kejayaan sebenar bergantung pada keupayaan dasar menghubungkan pertumbuhan ekonomi dengan pendapatan yang mencukupi, harga yang munasabah dan peluang hidup yang lebih baik.
Kita perlu mengubah ukuran kejayaan daripada berapa banyak bantuan diumumkan kepada sejauh mana keluarga dapat memenuhi keperluan asas tanpa terjerumus dalam hutang. Kita juga perlu menilai kenaikan gaji berdasarkan kuasa beli sebenar, bukan angka gaji semata-mata.
Rakyat tidak meminta kemewahan yang melampaui kemampuan negara. Mereka mengharapkan hasil kerja keras dapat menyediakan makanan yang mencukupi, tempat tinggal yang selamat, pendidikan untuk anak-anak, rawatan kesihatan apabila diperlukan dan sedikit simpanan untuk menghadapi hari esok.
Pendapatan menentukan kemampuan rakyat memperoleh wang, manakala kuasa beli menentukan sejauh mana wang itu mampu memenuhi keperluan hidup. Kedua-duanya mesti diseimbangkan melalui dasar ekonomi yang adil, cekap dan berorientasikan kesejahteraan rakyat.
Kerajaan perlu memastikan bahawa pertumbuhan ekonomi tidak terpisah daripada realiti kehidupan masyarakat. Apabila rakyat bekerja keras tetapi masih gagal memenuhi keperluan asas, dasar ekonomi perlu diperbaiki. Apabila pendapatan meningkat dan kos kehidupan terkawal, barulah rakyat mempunyai ruang untuk membina masa depan yang lebih stabil.
Inilah ukuran belanjawan yang benar-benar berpihak kepada rakyat: ekonomi berkembang, pendapatan meningkat, harga terkawal dan maruah manusia terpelihara.
Mohd Azmi Abdul Hamid (Cikgu Azmi)
Presiden Majlis Perundingan Isla (MAPIM)
