Kolam Takungan Banjir (KTB) lazimnya dikaitkan dengan fungsi menampung lebihan air ketika hujan lebat bagi membantu mengurangkan risiko banjir.
Namun, bagaimana jika kemudahan yang sama turut mempunyai potensi untuk dimanfaatkan sebagai sumber bekalan air alternatif?
Persoalan itu kini sedang diteroka menerusi Projek Perintis Penaiktarafan KTB Batu kepada Sistem Dwifungsi, satu inisiatif Kementerian Peralihan Tenaga dan Transformasi Air (PETRA) yang bertujuan mengoptimumkan fungsi KTB Batu tanpa menjejaskan peranan asalnya sebagai kolam tebatan banjir.
Konsepnya mudah, tetapi pelaksanaannya memerlukan penelitian terperinci bagi memastikan sumber air berkenaan sesuai untuk dirawat dan dimanfaatkan.
Buat masa ini, projek berkenaan berada pada peringkat Kajian Kebolehlaksanaan dan Reka Bentuk Konsep, manakala pelaksanaan fizikal akan berdasarkan dapatan kajian dan kelulusan Kerajaan.
Keselamatan air tetap menjadi keutamaan
Persoalan utama yang mungkin timbul ialah aspek keselamatan air daripada kolam banjir. Cadangan ini bukan bermaksud air daripada KTB Batu akan terus digunakan sebagai bekalan air tanpa melalui proses penilaian dan rawatan.
Kajian kebolehlaksanaan akan menilai secara terperinci kualiti air mentah, tahap pencemaran serta kebolehrawatan air bagi memastikan kesesuaiannya sebagai sumber bekalan air alternatif.
Potensi sehingga 95 juta liter sehari
Di sebalik konsep yang masih dalam kajian, KTB Batu mempunyai potensi sumber air yang besar. Berdasarkan kajian terdahulu, potensi pengabstrakan air di KTB Batu dianggarkan sehingga 95 juta liter sehari (95 MLD). Namun, sebagai projek perintis, kapasiti 10 MLD dicadangkan terlebih dahulu bagi menilai kebolehlaksanaan konsep dwifungsi.
Kajian ini akan melihat pelbagai aspek termasuk teknikal, operasi, institusi, ekonomi serta keperluan rawatan air, sebelum dapatan kajian dijadikan asas kepada perancangan pelaksanaan fizikal projek.
Fungsi tebatan banjir tetap keutamaan
Walaupun potensi KTB Batu sebagai sumber air alternatif sedang diteroka, satu perkara kekal menjadi keutamaan iaitu fungsi asalnya sebagai kolam tebatan banjir tidak boleh terjejas.
Ini penting kerana sebarang cadangan penggunaan air dalam kolam perlu mengambil kira keperluan operasi KTB Batu ketika berlaku hujan lebat dan peningkatan aliran air.
Kajian yang sedang dilaksanakan turut menilai aspek hidrologi, operasi kolam serta keperluan teknikal bagi memastikan potensi penggunaan KTB Batu sebagai sumber air alternatif tidak menjejaskan fungsi tebatan banjir sedia ada.
Dengan kata lain, konsep sistem dwifungsi bukan bermaksud memilih antara tebatan banjir atau bekalan air. Sebaliknya, kajian ini akan menentukan bagaimana kedua-dua fungsi tersebut boleh dilaksanakan secara selari.
Siapa yang bakal menerima manfaat?
Sekiranya dilaksanakan, projek perintis ini berpotensi menyediakan sehingga 10 juta liter sehari (10 MLD) sumber bekalan air alternatif.
Daripada jumlah tersebut, 5 MLD dicadangkan bagi kegunaan domestik yang berpotensi memberi manfaat kepada kira-kira 6,000 unit rumah, manakala 5 MLD lagi dicadangkan bagi kegunaan industri di kawasan Batu Caves.
Projek dilaksanakan dalam dua fasa
Projek perintis KTB Batu dilaksanakan dalam dua fasa.
Projek kini berada dalam Fasa 1, iaitu Kajian Kebolehlaksanaan dan Reka Bentuk Konsep yang dilaksanakan oleh Institut Penyelidikan Air Kebangsaan Malaysia (NAHRIM) dan dijangka selesai pada Disember 2026.
Fasa 2 pula melibatkan pelaksanaan fizikal projek berdasarkan dapatan kajian dan tertakluk kepada kelulusan Kerajaan.
Ke arah keterjaminan air yang lebih berdaya tahan
Projek KTB Batu selaras dengan aspirasi Dasar Air Negara (DAN) dalam memperkukuh keterjaminan air melalui pengurusan sumber air yang lebih cekap, mampan dan berdaya tahan.
Pada masa sama, penerokaan sumber air alternatif boleh menyumbang kepada kesiapsiagaan negara dalam menghadapi impak perubahan iklim dan cuaca ekstrem, termasuk banjir dan kemarau.
Apa yang sedang diteroka menerusi projek perintis ini ialah pendekatan untuk mengoptimumkan infrastruktur sedia ada dengan memanfaatkan satu kolam bagi dua fungsi.
Jika kajian mendapati konsep itu berdaya maju, KTB Batu berpotensi membuka ruang kepada pendekatan baharu dalam pengurusan sumber air negara.
