Kerajaan Persekutuan menerusi Jabatan Kemajuan Orang Asli (JAKOA) di bawah Kementerian Kemajuan Desa dan Wilayah (KKDW) terus menyalurkan pelbagai bantuan serta melaksanakan program pembangunan bagi meningkatkan taraf hidup masyarakat Orang Asli di seluruh Semenanjung Malaysia.
Foto arkib: Kosmo! Online
Usaha tersebut merangkumi pembangunan pendidikan, kesihatan, ekonomi, perumahan dan infrastruktur asas bagi memastikan komuniti itu tidak tercicir daripada arus pembangunan negara.
Dalam Belanjawan 2026, kerajaan mengumumkan peruntukan RM412 juta khusus untuk memperkasa masyarakat Orang Asli.
Peruntukan itu antara lain memastikan komuniti Orang Asli tidak terpinggir, selari dengan prinsip ‘Leave No One Behind’ di bawah Matlamat Pembangunan Mampan (SDG) 2030.
JAKOA laksana pelbagai projek setiap tahun
Selain itu, JAKOA turut melaksanakan pelbagai projek pembangunan setiap tahun yang melibatkan pembinaan rumah baharu, pembaikan kediaman sedia ada serta penyediaan kemudahan asas seperti jalan raya, bekalan elektrik dan air bersih di perkampungan Orang Asli.
Menurut JAKOA, terdapat lebih 224,559 masyarakat Orang Asli yang terdiri daripada 18 suku kaum utama dan menetap di lebih 853 perkampungan di seluruh Semenanjung Malaysia.
Bagi memastikan kebajikan komuniti itu terus terpelihara, kerajaan turut menyediakan bantuan berbentuk pembangunan ekonomi seperti projek pertanian, tanaman kontan, penternakan, keusahawanan dan latihan kemahiran.
Foto arkib: Bernama
Pendidikan Orang Asli turut diberi perhatian
Dalam aspek pendidikan, kerajaan menyediakan pelbagai kemudahan bagi menggalakkan lebih ramai anak Orang Asli meneruskan persekolahan.
Kementerian Pendidikan Malaysia (KPM) menyediakan bantuan pengangkutan murid di bawah JAKOA terutama kepada murid yang tinggal di kawasan pedalaman selain kemudahan asrama dan bantuan persekolahan.
Kerajaan juga memperkenalkan Sekolah Model Khas Komprehensif 9 (K9) yang membolehkan murid Orang Asli mengikuti pendidikan dari Tahun Satu sehingga Tingkatan Tiga di sekolah yang sama bagi mengurangkan masalah keciciran.
Selain itu, program Kelas Dewasa Ibu Bapa Orang Asli dan Pribumi (KEDAP) diperkenalkan untuk meningkatkan tahap literasi ibu bapa serta menggalakkan penglibatan keluarga dalam pendidikan anak-anak.
Menurut KPM, kadar enrolmen murid Orang Asli terus menunjukkan peningkatan hasil pelbagai intervensi yang dilaksanakan kerajaan sejak beberapa tahun kebelakangan ini.
Kesihatan dan kemudahan asas turut dipertingkat
Bagi sektor kesihatan pula, Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) menyediakan perkhidmatan kesihatan bergerak dan pasukan perubatan ke kawasan pedalaman bagi memastikan masyarakat Orang Asli mendapat akses rawatan yang lebih baik.
Perkhidmatan itu meliputi pemeriksaan kesihatan, rawatan ibu dan anak, program imunisasi serta pendidikan kesihatan kepada penduduk di perkampungan Orang Asli.
Pada masa sama, kerajaan turut melaksanakan projek penyediaan bekalan air bersih, elektrik serta pembinaan jalan perhubungan desa bagi meningkatkan kualiti hidup masyarakat Orang Asli.
Isu tanah adat perlu penyelesaian menyeluruh
Bagaimanapun, di sebalik pelbagai bantuan dan peruntukan yang disalurkan, isu tanah adat kekal menjadi antara tuntutan utama masyarakat Orang Asli.
Namun, dari sudut perundangan, urusan berkaitan tanah bukan berada di bawah kuasa mutlak Kerajaan Persekutuan.
Perkara 74 Perlembagaan Persekutuan bersama Jadual Kesembilan memperuntukkan bahawa hal ehwal tanah merupakan bidang kuasa kerajaan negeri.
Foto arkib: NSTP/Fathil Asri
Ini bermakna keputusan berkaitan pemberimilikan tanah, pewartaan rizab Orang Asli, pengeluaran lesen pembalakan atau penukaran status tanah adalah tertakluk kepada kuasa kerajaan negeri masing-masing.
Akta Orang Asli 1954 dan hak tanah adat
Akta Orang Asli 1954 (Akta 134) pula memperuntukkan bahawa kerajaan negeri boleh mewartakan sesuatu kawasan sebagai rizab Orang Asli.
Walau bagaimanapun, akta tersebut tidak memberikan hak milik tanah secara automatik kepada masyarakat Orang Asli.
Dalam beberapa keputusan mahkamah sebelum ini, antaranya kes Adong Kuwau lwn Kerajaan Negeri Johor (1997) dan Sagong Tasi lwn Kerajaan Negeri Selangor (2002), mahkamah mengiktiraf kewujudan hak adat atau native title Orang Asli berdasarkan penggunaan tradisi dan sejarah penempatan mereka.
Namun, pengiktirafan hak tersebut masih memerlukan proses perundangan dan tindakan pewartaan yang melibatkan kerajaan negeri.
Justeru, penyelesaian isu tanah adat memerlukan kerjasama antara Kerajaan Persekutuan, kerajaan negeri dan masyarakat Orang Asli sendiri kerana kuasa pentadbiran tanah tidak terletak sepenuhnya di bawah Kerajaan Persekutuan.
