Pengesahan umur mungkin kedengaran mudah, tetapi apa yang akan berlaku kepada maklumat anda selepas itu?
Bermula 1 Jun 2026, rakyat Malaysia berusia bawah 16 tahun tidak lagi dibenarkan mendaftar akaun media sosial sendiri.
Di bawah peraturan baru ini, platform media sosial perlu memperkenalkan langkah pengesahan umur yang mungkin memerlukan pengguna mengesahkan umur menggunakan dokumen pengenalan rasmi seperti MyKad atau pasport. Pengesahan bagi pengguna sedia ada pula akan diperkenalkan secara berperingkat.
Langkah ini bertujuan melindungi golongan remaja daripada grooming dalam talian, penipuan, buli siber dan kandungan berbahaya.
Walaubagaimanapun, dasar ini turut menimbulkan persoalan serius mengenai privasi data, pengawasan kerajaan, kebebasan bersuara dan bagaimana golongan muda akan terus mendapatkan maklumat dalam talian.
Bagi memahami kebimbangan ini dengan lebih lanjut, WeirdKaya telah melakukan temubual eksklusif bersama pejuang hak asasi manusia dan orang awam di Malaysia.
“Anda mungkin tidak akan tahu bagaimana data anda digunakan”
Nalini Elumalai, Pegawai Program Kanan Malaysia ARTICLE 19 mempersoalkan bagaimana maklumat peribadi yang dikumpulkan untuk tujuan pengesahan umur akan dilindungi.
Beliau berkata agensi kerajaan dikecualikan daripada Akta Perlindungan Data Peribadi (PDPA) Malaysia, sekali gus menimbulkan kebimbangan sama ada orang ramai akan mengetahui bagaimana maklumat mereka digunakan.
“Apabila seseorang diminta mengesahkan identiti di media sosial, anda mungkin tidak akan tahu bagaimana data anda digunakan atau untuk tujuan apa,” katanya.
Menurut Nalini, kekurangan perlindungan yang jelas berpotensi membuka ruang kepada pengawasan secara meluas.
Beliau turut membangkitkan kebimbangan mengenai ketelusan MyDigital ID serta bagaimana insiden keselamatan yang melibatkan maklumat peribadi akan dikendalikan.
“Jika berlaku sesuatu insiden, tiada ketelusan mengenai bagaimana ia dikendalikan, maklumat apa yang mungkin telah bocor dan tindakan apa yang telah diambil,” katanya.
“Kita sedang memberikan satu lagi alat pengawasan”
Pengarah Eksekutif Centre for Independent Journalism, Wathshlah Naidu, turut berkongsi kebimbangan yang sama dengan berkata pengesahan umur boleh menjadi satu lagi alat untuk pengawasan dan pemprofilan sekiranya perlindungan sewajarnya tidak diwujudkan.
Beliau berkata kumpulan masyarakat sivil telah mengemukakan persoalan, kritikan dan cadangan ketika proses rundingan awam, namun banyak kebimbangan mereka masih belum terjawab.
“Kita terus mendengar jaminan bahawa langkah-langkah ini tidak akan menjejaskan hak orang ramai, tetapi persoalan yang kami kemukakan masih belum dijawab,” katanya.
“Bagaimana kerajaan akan melindungi data tersebut? Apakah langkah yang sedang diambil? Ini merupakan persoalan penting dan kita memerlukan jawapan.”
Wathshlah turut mempersoalkan sama ada infrastruktur digital Malaysia bersedia untuk mengendalikan jumlah maklumat sensitif yang begitu besar.
“Adakah terdapat perlindungan yang mencukupi untuk mengelakkan penyalahgunaan oleh pihak ketiga atau penggodaman? Kebocoran data merupakan kebimbangan yang sangat nyata,” tambahnya.
Kebimbangan ini timbul susulan beberapa serangan siber baru-baru ini terhadap laman web kerajaan Malaysia.
Pada 27 Jun 2026, Kementerian Kesihatan (KKM) mengesahkan laman web rasminya telah digodam. Kementerian itu meminta orang ramai mengelak daripada mengakses laman tersebut atau menekan pautan mencurigakan ketika siasatan dan kerja pemulihan dijalankan.
Agensi Keselamatan Siber Negara (NACSA) turut mengesahkan beberapa laman web kerajaan lain telah terjejas, termasuk laman Suruhanjaya Koperasi Malaysia, Perbadanan Kemajuan Kraftangan Malaysia dan Jabatan Pembangunan Wanita.
Bagaimanapun, KKM menjelaskan pada 30 Jun bahawa pihaknya tidak menemui sebarang petunjuk bahawa data sensitif telah bocor atau sistem kritikal terjejas.
KKM berkata laman web awamnya tidak menyimpan rekod perubatan pesakit atau data kesihatan individu, manakala sistem penjagaan kesihatan pula beroperasi menggunakan infrastruktur berasingan.
Apa yang remaja lakukan selepas kehilangan akses?
Selain isu privasi, pejuang hak asasi manusia turut mempersoalkan kesan sekatan tersebut terhadap golongan remaja yang sudah bergantung kepada media sosial.
Wathshlah berkata golongan remaja hari ini menggunakan platform dalam talian untuk lebih daripada sekadar hiburan.
“Di situlah mereka berinteraksi, belajar dan mendapatkan maklumat,” katanya.
Bagi remaja berusia antara 13 hingga 15 tahun yang sudah mempunyai akaun media sosial, kehilangan akses boleh menyebabkan mereka secara tiba-tiba terputus daripada sebahagian penting kehidupan sosial mereka.
“Jika mereka kini perlu melepaskan akses tersebut, di manakah ruang interaksi baharu mereka?” soalnya.
Nalini mengakui bahawa kerajaan mempunyai alasan yang munasabah untuk melindungi rakyat Malaysia daripada penipuan dan scam, di samping memastikan golongan remaja kekal selamat dalam talian.
Bagaimanapun, beliau berhujah bahawa larangan menyeluruh tanpa pengawasan pihak ketiga yang kukuh dan bebas boleh memberi kesan kepada lebih ramai orang daripada yang dimaksudkan.
Rakyat Malaysia lebih memilih mendidik berbanding larangan sepenuhnya
Orang awam yang ditemu bual turut memberikan pandangan yang bercampur-campur mengenai sekatan tersebut.
Seorang rakyat Malaysia berkata larangan sepenuhnya terhadap sesuatu perkara hampir selalu mempunyai keburukan.
Walaupun memahami keperluan untuk mengurangkan kes grooming dan melindungi golongan remaja daripada pemangsa dalam talian, beliau berkata internet turut memainkan peranan penting dalam membentuk dirinya pada hari ini.
“Terdapat begitu banyak perkara yang boleh ditawarkan oleh internet. Saya menjadi seperti sekarang kerana semua maklumat yang tersedia dalam talian,” katanya.
Seorang lagi rakyat Malaysia berkata media sosial kini sudah sangat berkait rapat dengan kehidupan seharian kerana hampir segala-galanya boleh diakses menerusi telefon pintar.
Ada juga yang berpendapat bahawa pendidikan dan pemantauan lebih praktikal berbanding larangan sepenuhnya.
Seorang lagi mencadangkan supaya pendidikan mengenai media sosial dan literasi media diperkenalkan dalam silibus pendidikan kebangsaan Malaysia
Daripada sekadar menyekat akses, golongan remaja boleh diajar cara mengenal pasti kandungan berbahaya, melindungi maklumat peribadi mereka dan menggunakan media sosial secara bertanggungjawab.
“Saya rasa usaha terbaik adalah membantu kanak-kanak memahami cara menggunakan media sosial dan mengambil kandungan secara bertanggungjawab,” kata individu tersebut.
Seorang responden bersetuju sambil menambah bahawa kerajaan perlu memberi tumpuan kepada pendidikan, di samping memperkukuh keselamatan maklumat peribadi rakyat Malaysia.
“Lebih baik mendidik kanak-kanak dan mengajar mereka cara menggunakan media sosial dengan selamat. Kerajaan juga perlu melakukan lebih banyak usaha untuk memastikan maklumat peribadi semua orang kekal selamat,” katanya.
Bagi kebanyakan individu yang ditemu bual, persoalannya bukan sama ada golongan remaja perlu dilindungi ketika berada dalam talian.
Persoalan yang lebih besar adalah sama ada sekatan menyeluruh dan pengesahan umur secara wajib merupakan cara paling selamat dan berkesan untuk melakukannya.
Tonton video penuh di sini:
Apa pendapat korang mengenai isu ini? Kongsikan pandangan di ruangan komen.
Artikel terjemahan dari WeirdKaya.
